Đêm đầu tiên Hà Nội đối mặt với dàn B52 của Mỹ

Đêm đầu tiên Hà Nội đối mặt với dàn B52 của Mỹ

Khi chiếc còi trên nóc Hội trường Ba Đình rung, đồng loạt 25 chiếc điện thoại dưới hầm vang lên vì nhận tin B52 đang hướng Hà Nội ném bom.

Tại hội thảo khoa học nhân 45 năm sự kiện “Điện Biên Phủ trên không” do Thành ủy Hà Nội tổ chức sáng nay, thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh, nguyên Trợ lý tên lửa Cục tác chiến, kể lại đêm đầu Hà Nội đối mặt với B52 trong 12 ngày đêm cuối tháng 12/1972.

Phút báo động phòng không khi B52 ném bom Hà Nội

Tướng Ninh kể lại đêm đầu tiên trọng trận “Điện Biên Phủ trên không”.

Cuối năm 1972, nhiều tin tức tình báo quân sự cho thấy Mỹ đang tập trung lực lượng để thực hiện các cuộc tấn công nhằm nắm thế chủ động trên bàn đàm phán tại Hội nghị Paris.Tình hình căng thẳng, Cục tác chiến được yêu cầu trực 24/24h ở dưới hầm T1. Căn hầm nằm sâu trong hoàng thành Thăng Long, là nơi đầu tiên tiếp nhận thông tin quân sự. Giữa mùa đông giá rét, hầm vẫn “nóng hầm hập” vì tin tình báo từ các chiến trường liên tục gửi về.

Ngày 18/12, ông Ninh đang trực ban dưới hầm. Phó tổng tham mưu trưởng Phùng Thế Tài từ sân bay Gia Lâm về đã gọi ông lại và bảo ông Thọ vừa từ Paris về. Hội nghị bế tắc. Nó sẽ đánh mạnh đấy, cậu phải ở lì dưới hầm mà trực chiến”. Trước đó một ngày, các lực lượng vũ trang miền Bắc, đặc biệt là đơn vị phòng không đã nhận lệnh, lên dây cót tinh thần chiến đấu ở mức cao nhất.

Tướng Ninh kể, trong chiến dịch Linebacker (tháng 4-10/1972), lần đầu tiên Hải Phòng bị B52 rải thảm vào ngày 16/4. Các trung đoàn tên lửa bắn 93 phát nhưng không trúng. Đại tướng Võ Nguyên Giáp rất lo, gọi Tư lệnh Quân chủng Phòng không Lê Văn Tri lên giao nhiệm vụ “Sắp tới B52 sẽ đánh mạnh. Ta cần tổ chức hiệp đồng binh chủng lớn” và giao Bộ Tổng tham mưu họp chuyên đề riêng, tìm cách đánh B52.

Đến tháng 9/1972, qua thời gian nghiên cứu, Quân chủng tìm ra cách đánh B52 và tổ chức huấn luyện cho kíp chiến đấu chỉ một tháng sau đó. Song, thắng lợi của cuộc chiến cũng phải nhờ đến tin tức chính xác của lực lượng tình báo.

Chiếc còi ở góc phòng trực ban tác chiến mà ông Ninh bấm lúc hơn 19h tối 18/12/1972, phát tín hiệu báo động phòng không cho toàn thành phố. Ảnh: Giang Huy.
Chiếc còi ở góc phòng trực ban tác chiến mà ông Ninh bấm lúc hơn 19h tối 18/12/1972, phát tín hiệu báo động phòng không cho toàn thành phố. Ảnh: Giang Huy.

Còn ông Ninh đến góc phòng trực ban tác chiến, ấn chiếc còi báo động màu đỏ. Chiếc còi kết nối với hệ thống còi lớn đặt trên nóc Hội trường Ba Đình. Nhận được tín hiệu, còi báo động phòng không ở Nhà hát lớn, Bưu điện, nhà ga… đồng loạt rú vang, nhắc nhở người dân nhanh chóng xuống hầm trú ẩn.

“Lúc đó, tôi dùng hết sức để nhấn chiếc còi, trong lòng như có lửa đốt, muốn hét to Đồng bào ơi, đồng bào ơi, xuống hầm nhanh”, ông Ninh nhớ lại.

Còi ấn xong, một loạt điện thoại trong hầm T1 réo vang. Có lãnh đạo cấp cao hỏi “Tập hay báo động thật?”. Tổ trực ban chỉ kịp trả lời “Mời đồng chí xuống hầm”, rồi cúp máy.

Ông Ninh nhớ lại, tình hình khẩn trương đến mức các lãnh đạo Bộ Chính trị trực tiếp xuống hầm chỉ huy giao nhiệm vụ. Liên lạc giữa hai hầm Tác chiến T1 và Hầm chỉ huy D67 thông suốt từ chập tối hôm đó đến sáng hôm sau.

19h40, dàn pháo đài bay B52 đồng loạt trút bom xuống Hà Nội và vùng phụ cận. Cả thủ đô rung chuyển. Các khu công nghiệp, kho tàng, khu đông dân cư, trận địa phòng không ở Đông Anh, Yên Viên, kho xăng Đức Giang, Bệnh viện Bạch Mai, Đài Tiếng nói Việt Nam ở Mễ Trì… đều bị trúng bom.

Bệnh viện Bạch Mai bị ném bom trong đợt không kích tháng 12/1972. Ảnh: Giang Huy chụp lại từ triển lãm.
Bệnh viện Bạch Mai bị ném bom trong đợt không kích tháng 12/1972. Ảnh: Giang Huy chụp lại từ triển lãm.

Bom ném xuống, pháo cao xạ, tên lửa bắn lên, lưới lửa phòng không sáng rực cả bầu trời Hà Nội. Trong hầm, điện thoại réo vang. Ai nấy mồ hôi ướt đầm, thấp thỏm vì chưa nhận được tin tức về B52.

Khoảng 20h18, đài quan sát trên đỉnh Cột cờ báo có đám cháy lớn ở phía bắc. Cùng lúc đó, kíp trực nhận được thông tin pháo phòng không bắn rơi một chiếc B52 ở Đông Anh. Căn hầm như muốn nổ tung vì vui sướng. Nhưng Cục trưởng Tác chiến Hữu Long nói to “Phải kiểm tra lại đã, đừng đưa tin B52 bị bắn rơi vội”. Cục Tác chiến còn có nhiệm vụ xác định máy bay rơi, công bố lên đài.

Ông Phùng Thế Tài bảo với ông Ninh, bây giờ trời tối đen, đang lo đánh mà đi thì cũng không thấy gì. Sáng mai mấy anh em đi thật sớm xác định rồi về báo cáo Bộ Chính trị.

Sáng hôm sau, chiếc Mi-8 đưa 4 người sang Phủ Lỗ. Khi trực thăng đáp xuống cánh đồng, người dân đang túm tụm xem xác máy bay. Khi trông thấy phù hiệu B52, cả nhóm kiểm tra thật kỹ rồi về báo cáo Bộ Chính trị, còn không kịp lấy mảnh xác máy bay nào.

Theo tướng Ninh, sau này thống kê từ đêm 18/12 đến rạng sáng hôm sau, 90 lần chiếc B52 và 135 lần máy bay chiến thuật của không quân Mỹ đã đánh ba đợt vào Hà Nội, 28 lần máy bay chiến thuật của Hải quân Mỹ rải bom Hải Phòng và vùng lân cận. Tên lửa Hà Nội bắn rơi ba chiếc B52, trong đó hai chiếc rơi tại chỗ.