Khi nhà giàu phải trả tiền cho dân nghèo

Hầu như bất cứ đề án nào có liên quan đến vấn đề “thu phí” đều sẽ gây ra sự phản ứng tiêu cực từ dư luận, thế nhưng không phải là tất cả. Với dự án thu phí ôtô vào nội đô sắp tới đây của TP.HCM, chắc chắn hưởng lợi nhiều nhất không phải ngân sách mà chính là người dân Thành phố. Khi người dân được sử dụng những tàu điện ngầm hiện đại, tàu điện trên cao, xe buýt trên bộ hay tuyến buýt trên sông với giá cực kỳ thấp. Thì chắc chắn sẽ đạt được sự ủng hộ rất lớn. Cách làm của lãnh đạo thành phố thể hiện được phần nào phẩm chất của vị trưởng tàu, điều khiển đầu tàu của cả nước.

Bí thư Nguyễn Thiện Nhân yêu cầu Sở GTVT nhanh chóng triển khai dự án để làm giảm tình trạng ùn tắc giao thông.

Năm 2011, Sở GTVT kiến nghị UBND TP.HCM cho phép triển khai thử nghiệm dự án thu phí ôtô vào trung tâm, với mức thu phí 30.000 đồng một lượt cho ôtô con và 50.000 đồng với các ôtô còn lại.

Thời điểm đó, dù nhận xét dự án này sẽ mang lại hiệu quả kinh tế và xã hội như cải thiện ùn tắc, giảm kẹt xe, ô nhiễm, bổ sung nguồn thu cho ngân sách… Nhưng hai năm sau đề án bị ngưng do có nhiều ý kiến trái chiều về tính khả thi của đề án.

Đại diện Sở Tài chính lúc đó cho rằng, đề án không có hiệu quả kinh tế xã hội và làm giá cả hàng hóa tăng cao, người thiệt thòi nhất sẽ là dân nghèo. “Chúng ta thu phí cả taxi có nghĩa là thu phí với xe thuộc vận tải hành khách công cộng và tất cả xe chở vật tư cho các cửa hàng, trung tâm thương mại trong thành phố… dẫn đến giá cả hàng hóa sẽ tăng cao. Giá cả tăng ai gánh? Xin thưa, người dân gánh hết. Đó là chưa kể, lập tức lạm phát sẽ tăng cao”, vị đại diện lập luận.

Khu vực nằm trong dự án thu phí nội đô được đề xuất năm 2011. Với đề án mới, khu vực này sẽ được thu nhỏ lại rất nhiều.

Tháng 5/2017, Ông Nguyễn Thiện Nhân được hội nghị trung ương đảng trao quyết định làm Bí thư thành ủy thành phố Hồ Chí Minh. Từ khi nhận chức Bí thư, điều mà ông luôn lo ngại và muốn giải quyết triệt để nhất là việc lạc hậu, quá tải về hạ tầng kỹ thuật và xã hội, trong đó lo lắng nhất là tình trạng giao thông lạc hậu dẫn đến ùn tắc gây khó khăn cho phát triển kinh tế. Ông cho rằng ách tắc giao thông kéo dài sẽ khiến ách tắc về kinh tế, ách tắc dây chuyền và ách tắc lòng dân nên phải sớm tìm cơ chế để giải quyết.

Tình trạng kẹt xe vào giờ tan tầm tại khu nội đô đang ở mức báo động.

Giám đốc Sở Giao thông Vận tải (GTVT) TP HCM Bùi Xuân Cường cho biết sau nhiều cuộc họp về việc giải quyết tình trạng ùn tắc nội đô TPHCM. Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Thiện Nhân yêu cầu Sở GTVT phối hợp với đơn vị đề xuất chỉnh sửa, hoàn thiện đề án thu phí vào nội đô của năm 2011 sao cho phù hợp với tình hình hiện tại và xem đây như một trong những giải pháp hiệu quả giảm ùn tắc giao thông ở trung tâm.

Vị Giám đốc Sở GTVT cũng cho biết chính Bí thư Nhân đã chỉ đạo rõ ràng về đề án này. Muốn được người dân thành phố ủng hộ thì đề án phải đem lợi ích rõ ràng cho đại đa số người dân. Việc thu phí không quan trọng bằng việc sử dụng phí đã thu vào việc gì, chỉ cần minh bạch và rõ ràng thì chắc chắn người dân sẽ ủng hộ.

Được biết, đây là đề án “thu phí chống ùn tắc vào nội đô thành phố” chứ không phải thu phí bảo trì đường bộ, mục tiêu dự án không phải để kinh doanh thu tiền người dân mà nhằm giảm ùn tắc giao thông.

Về những quan ngại của Sở tài chính đưa ra trước đó về việc ảnh hưởng đến dân nghèo. Dự án sửa đổi bổ sung lần này mục đích là đánh vào những cá nhân, công ty, tập thể có thu nhập cao thậm chí là siêu cao. Nếu muốn giải thoát được cảnh ùn ứ, người dân cần chấp nhận mình sẽ bị tính phí khi đi bằng ôtô vào trung tâm thành phố.

Còn về vấn đề vận chuyển hàng hóa, các đơn vị vận tải có quyền lựa chọn khung giờ không tính phí để vào trung tâm hoặc chọn các tuyến đường tránh, đường vánh đai nhằm giảm áp lực giao thông trong khu vực nội thành. Dự án này cũng đưa ra những kiến nghị giảm phí cho taxi, người dân sống trong khu vực trung tâm và miễn phí cho các dịch vụ giao thông công cộng như xe buýt và Metro ra vào trung tâm. Như vậy, tầng lớp có thu nhập cao sẽ là người bị tính phí khi chấp nhận sử dụng ôtô cá nhân vào trung tâm trong khung giờ đưa ra. Còn đối với tầng lớp có thu nhập vừa và thấp sẽ được hưởng lợi nhiều hơn khi dự án này đi vào hoạt động.

Những mũi tên màu đỏ là những cung đường kẹt xe trầm trọng trong giờ cao điểm tại quận 1.

Trong đề án cũng nêu rõ, số tiền thu được sẽ do thành phố quản lí và phục vụ vào các hoạt động công ích của riêng thành phố. Đặc biệt là trợ giá cho các phương tiện công cộng phục vụ người dân trên địa bàn thành phố. Thành phố cũng có thêm nguồn thu để sử dụng cho việc sửa chữa nâng cấp hệ thống đường, làm giảm được đáng kể tình trạng kẹt xe đáng báo động như hiện nay.

Hiện nay, TP. Hồ Chí Minh có 150 tuyến xe buýt phổ thông với gần 3.000 xe. Trong đó, tuyến phổ thông có trợ giá là 109 tuyến. Hằng năm thành phố đã dành một khoản ngân sách hàng ngàn tỷ đồng trợ giá xe buýt.

Sắp tới, khi tuyến metro hoàn thành đi vào hoạt động. Số tiền thu được từ dự án thu phí nội đô cũng sẽ được thành phố dùng để trợ giá cho các tuyến metro, giảm giá vé để đảm bảo lợi ích cho người dân.

Trước đó, ông Hoàng Như Cương – Phó Ban quản lý đường sắt đô thị TP HCM – cho biết, đơn vị tư vấn đưa ra giá vé tuyến metro số 1 là 15.000 đồng. Tuy nhiên đó chỉ là mức giá dự kiến và chưa bao gồm mức trợ giá từ thành phố. Theo một chuyên gia cho biết, nếu được trợ giá thì tuyến metro số 1 sẽ chỉ có giá vé khoảng 10.000 đồng. Một mức giá vô cùng thấp cho người dân.

Giá vé dự kiến tuyến metro là 15.000 đồng. Số tiền thực tế người dân sẽ trả sẽ thấp hơn vì được TP.HCM trợ giá.

Như vậy có thể thấy, dự án thu phí ôtô vào nội đô thành phố được lãnh đạo thành phố chỉ đạo là dự án lợi cả đôi đường. Vừa giảm được tình trạng ùn tắc ngày một gia tăng ở nội đô, vừa giúp thành phố có nguồn quỹ phục vụ cho nhu cầu công cộng của đại đa số người dân. Việc này còn khuyến khích người dân tích cực sử dụng các phương tiện giao thông công cộng trên địa bàn thành phố.

Thành An