Maryse Condé đoạt giải thay thế Nobel Văn học 2018


Tác giả tiểu thuyết “Segu” được vinh danh ở giải của Viện hàn lâm Mới (Thụy Điển), sau khi Nobel Văn học 2018 bị hủy bỏ.

Maryse Condé (sinh năm 1937) – là một trong những tác giả nổi bật nhất của vùng Caribe. Bà là người con của Guadeloupe. Guadeluope và một số hòn đảo nhỏ xung quanh là một vùng hải ngoại của Pháp, với một tỉnh hải ngoại duy nhất. Nhà văn đã viết khoảng 20 tiểu thuyết và nhận được nhiều giải thưởng danh giá. Các tác phẩm của bà tập trung miêu tả cách chủ nghĩa thực dân thay đổi thế giới và cách những người bị chà đạp lấy lại di sản của mình. Tiểu thuyết đáng chú ý nhất của bà là Segu.

Trong video được phát ở lễ trao giải trực tiếp tại Thụy Điển, Maryse Condé chia sẻ niềm tự hào, hạnh phúc khi là tác giả đầu tiên đoạt giải Văn chương Mới. Bà gửi lời cảm ơn gia đình, bạn bè, khán giả và nhất là người dân quê hương Guadeloupe đã luôn dành tình cảm cho các tác phẩm của bà. Maryse Condé vui vì qua giải thưởng, quê hương nhỏ bé của bà – vốn chịu nhiều thiên tai như động đất, bão – được nhiều người biết đến.

Nhà văn Maryse Condé.
Nhà văn Maryse Condé.

Hai ứng viên còn lại là Kim Thúy – nhà văn gốc Việt – và Neil Gaiman của Anh. Kim Thúy tên thật là Nguyễn An Tịnh, là nhà văn người Canada gốc Việt. Sinh năm 1968 tại Sài Gòn, lên mười tuổi, cô cùng gia đình rời Việt Nam đến nhập cư Canada. Hành trình của cô cũng chính là đề tài trong cuốn tiểu thuyết Ru, viết bằng tiếng Pháp, xuất bản năm 2009. Ngoài Ru là tác phẩm nổi bật nhất, cô còn có Mãn (2014) và Vi (2018). The New Academy miêu tả tiểu thuyết của Thúy “vẽ lên những màu sắc, hương thơm và mùi vị của Việt Nam cũng như những hiểm nguy của hành trình lưu vong và tìm kiếm bản dạng”.

Nhà văn Kim Thúy.
Nhà văn Kim Thúy.

Neil Gaiman là nhà văn Anh, hiện định cư tại Mỹ. Ông là ngôi sao của thể loại văn học kỳ ảo, với lượng độc giả đông đảo khắp thế giới ở mọi độ tuổi. Ông nổi tiếng với những tác phẩm Coraline, Stardust, American Gods và The Graveyard Book.

Nhà văn Neil Gaiman.
Nhà văn Neil Gaiman.

The New Academy được nhà báo Alexandra Pascalidou sáng lập sau khi Viện Hàn lâm Thụy Điển tuyên bố hủy bỏ Giải Nobel Văn chương 2018 vì những mâu thuẫn liên quan đến bê bối lạm dụng tình dục. The New Academy bao gồm một tập thể hơn 100 nhà văn, nhà báo, diễn viên… cùng những người làm nghề liên quan đến văn hóa – nghệ thuật khác; được tài trợ chủ yếu bởi một chiến dịch trên trang gây quỹ cộng đồng Kickstarter.

Quy trình chọn lựa của The New Academy gồm ba vòng. Vòng đầu, tất cả thủ thư trên lãnh thổ Thụy Điển được mời đề xuất ứng viên. Các ứng viên phải từng viết ít nhất hai quyển sách và có tác phẩm xuất bản trong mười năm gần nhất. Mục đích của giải là tìm ra một nhà văn kể được câu chuyện của “những con người trên thế giới”, khác với mục đích của giải Nobel là vinh danh những người có “công trình nổi bật nhất theo con đường lý tưởng”. Vòng một của The New Academy kết thúc ngày 8/7 với danh sách gồm 46 nhà văn.

Vòng hai diễn ra từ ngày 10/7 đến 14/8. Cuộc bỏ phiếu công khai với hơn 32.000 độc giả trên toàn thế giới rút ngắn danh sách này xuống còn bốn người được họ yêu thích nhất: Kim Thúy, Maryse Condé, Neil Gaiman và Haruki Murakami. Giữa tháng chín, Haruki Murakami tuyên bố rút lui khỏi giải, lấy lý do là muốn tập trung vào công việc viết lách. 

Vòng cuối là phán xét của ban giám khảo gồm bốn chuyên gia trong lĩnh vực. Kết quả chung cuộc được công bố vào tháng 10, cùng thời gian công bố của giải Nobel truyền thống hàng năm. 

Người sáng lập Alexandra Pascalidou cho biết mục đích của họ không phải để thay thế hay đối đầu với Giải Nobel. Họ chỉ mong muốn “quảng bá cho văn chương và những người yêu mến văn chương, chống lại bất bình đẳng và những điều không phù hợp trong đất nước và thời đại của chúng ta”. The New Academy sẽ giải thể sau lễ trao giải tại Stockholm (Thụy Điển) vào giữa tháng 12.

Hà Đỗ