Nơi diễn ra cuộc đấu trí trong trận 'Điện Biên Phủ trên không'

Tối 18/12/1972, những hồi còi đầu tiên áo động khi máy bay B52 của Mỹ đến ném bom Hà Nội đã được phát đi từ căn hầm T1 Thành Thăng Long.

Trung tâm bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội trưng bày triển lãm và mở cửa tham quan Hầm chỉ huy tác chiến T1 nhân 45 năm trận "Điện Biên Phủ trên không" ở Hà Nội (18-29/12/1972).Từ lối xuống phía đông, bước qua cửa tự động thoát hơi là vào hầm. Căn hầm rộng 64 m2, được chia làm ba phòng: phòng giao ban tác chiến, phòng trực ban tác chiến và phòng đặt trang thiết bị, động cơ.Phòng giao ban tác chiến, rộng 20m2, gần nhất với cửa hầm phía đông. Đây là nơi làm việc của trực ban trưởng, có nhiệm vụ tổng hợp tình hình mới nhất của các Bộ, nhận mệnh lệnh và báo cáo tình hình với cấp trên.Phòng trực ban tác chiến rộng 34 m2, là nơi làm việc 24/24h mỗi ngày của kíp trực ban tác chiến do Cục tác chiến, Bộ Tổng tham mưu đảm nhiệm. Bộ phận này có các nhiệm vụ: theo dõi tình hình bảo vệ miền Bắc trên bộ, trên biển, trên không và chiến sự trên các chiến trường Đông Dương (B – miền Nam, C – Lào và K – Campuchia); đề xuất với Bộ Tổng tham mưu các phương án tác chiến; tổng hợp tình hình mỗi ngày, mỗi tuần để báo cáo Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng tham mưu trưởng trong cuộc họp giao ban mỗi sáng. Đồng thời, bí mật truyền mệnh lệnh của Bộ đến các cơ quan, đơn vị liên quan.Phòng trực ban tác chiến có hơn 20 chiếc điện thoại liên lạc trực tuyến đặt trong bốn buồng nhỏ. Buồng số 1 nối trực tuyến với Quân chủng phòng không Không quân. Buồng số 2 liên lạc với Bộ Chính trị, Bộ Giao thông Vận tải. Buồng số 3 nối trực tuyến với Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, tổng cục, quân khu, quân binh chủng. Buồng số 4 liên lạc với Tổng đài Bưu điện A9, đặt ở đường Hùng Vương.Trên tường bên phải phòng trực ban tác chiến treo các loại bản đồ vẽ tay kích cỡ khác nhau: bản đồ Căn cứ không quân, hải quân và binh lực chủ yếu của Mỹ, đồng minh Mỹ ở châu Á - Thái Bình Dương tính đến tháng 12/1972; bản đồ Bố trí lực lượng bắn máy bay của dân quân tự vệ; bản đồ Lực lượng phòng không bảo vệ miền Bắc.Cạnh các bản đồ là tấm bảng ghi lịch trực ban ngày 18/12/1972 - ngày mở màn chiến dịch Linebacker 2 của Mỹ. Chiến dịch kéo dài 12 ngày đêm với mục tiêu dùng máy bay chiến lược B52 ném bom hủy diệt Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh miền Bắc. Tổng thống Mỹ Nixon khi ấy đã quyết định đặt con át chủ bài B52 lên bàn đàm phán, nhằm chiếm thế mạnh, buộc phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải chấp nhận các điều kiện của Mỹ tại Hội nghị Paris.Thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh, nguyên Trợ lý tên lửa Cục tác chiến, Bộ Tổng tham mưu nhắc lại những giây phút căng thẳng dưới hầm T1 trong 12 ngày đêm cho các vị khách tham quan.Chiếc còi báo động phòng không ở góc phòng trực ban tác chiến. Khi ấn nút màu đỏ, lập tức còi được kết nối với còi báo động trên nóc Hội trường Ba Đình (Tòa nhà Quốc hội ngày nay). Đồng loạt sau đó, 15 còi báo động phòng không trên toàn thành phố Hà Nội đặt ở Nhà hát lớn, bưu điện... sẽ cùng rú vang, thúc giục người dân xuống hầm trú ẩn.Ở góc phòng trực ban tác chiến có ba chiếc điện thoại. Điện thoại số 1 dùng để nghe, trả lời khi Chủ tịch Hồ Chí Minh gọi xuống, kíp trực ở hầm T1 không được quay số gọi đi. Điện thoại số 2, số 3 được nối trực tuyến với lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Tổng tham mưu trưởng, Tổng tham mưu phó phụ trách tác chiến.Bảng tiêu đồ - nơi làm việc của tổ tiêu đồ. Khi có thông tin mật báo về, tiêu đồ viên sẽ đánh dấu mục tiêu, đường bay của máy bay địch để kíp trực nắm tình hình và báo cáo lên cấp trên.Cuối cùng là phòng đặt trang thiết bị, động cơ rộng 10m2, gần cửa hầm ở hướng Nam. Đây là nơi vận hành các hệ thống thông hơi, lọc độc, làm mát, điện đàm… đảm bảo kỹ thuật cho 28 máy điện thoại trong hầm liên lạc thông suốt và kíp trực ban khoảng 10 người sinh hoạt suốt ngày đêm.