'Thiếu cơ chế đặc thù, Sài Gòn từ sầm uất trở nên trầm uất'

Đại biểu Dương Trung Quốc cho rằng, việc trao cơ chế đặc thù cho TP HCM sẽ có hiệu quả lớn, tạo động lực bứt phá cho cả nước.

Sáng 20/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết cơ chế, chính sách phát triển TP HCM.

Dù không phải đại biểu Quốc hội, Chủ tịch thành phố Nguyễn Thành Phong và Phó chủ tịch Trần Vĩnh Tuyến có mặt ở nghị trường từ sáng sớm với tư cách khách mời, để lắng nghe các góp ý.

Ủng hộ việc ban hành nghị quyết, đại biểu Dương Trung Quốc cho rằng, đã đến lúc cần áp dụng ngay cơ chế đặc thù cho Sài Gòn, vì nơi này từ một thành phố sầm uất đang trở nên “trầm uất” với cơ chế ràng buộc.

Đại biểu Dương Trung Quốc. Ảnh: QH
Đại biểu Dương Trung Quốc. Ảnh: QH

Theo nhà sử học, sau khi đất nước thống nhất, Sài Gòn là địa phương đi đầu trong đổi mới, trong việc tìm cơ chế bứt phá tuy nhiên đến nay thành phố vẫn nằm trong một hành lang pháp lý chung như bất kỳ địa phương nào khác.

“Trước đây chúng ta có nguyên lý là không sợ thiếu chỉ sợ không công bằng, còn hiện nay là không sợ thiếu, chỉ sợ cào bằng”, ông Quốc nói và nhấn mạnh, việc áp dụng cơ chế đặc thù cho TP HCM cũng sẽ mang lại sự “giải thoát, bứt phá mới cho Hà Nội và cả nước”.

Chung quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa nói trong suốt thời kỳ bao cấp, nhiều lần TP HCM đã có cách làm xé rào tạo ra làn sóng đổi mới. Ví dụ như những năm 80, thành phố đề xuất thí điểm khu chế xuất và khu công nghiệp tập trung trên địa bàn, sau đó thể chế hoá thành quy định chung trên cả nước.

TP HCM cũng là nơi thành lập ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên của Việt Nam vào tháng 10/1987, sau đó Quốc hội ban hành Pháp lệnh ngân hàng vào năm 1990; thành phố cũng tiên phong trong việc đổi đất lấy hạ tầng mà nhiều tỉnh, thành khác áp dụng sau này.

“Trao cho TP HCM những cơ chế đặc thù chính là giao nhiệm vụ. Cả nước vì TP HCM thì thành phố cũng sẽ làm tốt trách nhiệm của mình vì cả nước. Với nghị quyết này, thành phố không cần phải loay hoay xé rào mà có đủ căn cứ pháp lý để bứt phá, phát triển”, bà Hoa nói.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa. Ảnh: QH
Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa. Ảnh: QH

“Thu thuế tài sản có thể dẫn đến sự không công bằng”

Đi vào vấn đề cụ thể, đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa cho rằng bên cạnh việc để thành phố thí điểm tăng thuế, phí, thì cần giảm ở một số lĩnh vực; tăng thuế những lĩnh vực ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển chung và giảm thuế ngành, nghề cần khuyến khích đầu tư. 

Đề cập đến việc áp dụng thuế tài sản ở TP HCM, đại biểu Vũ Thị Lưu Mai cho hay đây là sắc thuế chiếm phần đáng kể trong tổng thu ngân sách nhiều nước, ở Nhật 10%, Thuỵ Điển 7%, Canada 4%.

“Thuế tài sản ở Việt Nam hiện mới chiếm 0,03% GDP, nên việc quy định là cần thiết. Tuy nhiên, nếu áp dụng riêng cho TP HCM sẽ ảnh hưởng đến sự công bằng trong áp dụng và thực thi chính sách, vì nguyên tắc cơ bản trong quản lý thuế là tính công bằng. Điều này có thể khiến đại gia về bất động sản ở tỉnh, thành khác không phải nộp thuế, trong khi người ở TP HCM lại chịu thuế”, bà Mai nói.

Đề xuất trao cơ chế đặc thù cho cả Hà Nội

Đại biểu Dương Minh Tuấn cho rằng TP HCM đứng trước nhiều thách thức lớn như kẹt xe, ô nhiễm môi trường, gia tăng dân số…, do vậy việc thí điểm cơ chế đặc thù là cần thiết. Tuy nhiên, theo ông Tuấn, quy định về thuế tài sản không nên chỉ áp dụng ở TP HCM mà cả Hà Nội.

Tranh luận lại với ông Tuấn, đại biểu Phan Thái Bình cho rằng nghị quyết đang thảo luận là thí điểm cho TP HCM, đã nói thí thiểm thì cần có lộ trình và thận trọng. 

“Theo kế hoạch, sau 3 năm sẽ tổ chức sơ kết, 5 năm tổng kết. Nếu thấy cơ chế tốt, lúc đó chúng ta nhân rộng. Thí điểm mà ở nhiều nơi thì không còn là thí điểm và đặc thù”, ông Bình nói và đề nghị, thuế về nhà đất phải đánh thuế từ lô đất thứ 2 trở lên để đảm bảo đánh thuế vào người giàu chứ không phải tất cả mọi người.

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, TP HCM đã và đang là trung tâm kinh tế lớn nhất. Do vậy, thành phố phát triển nhanh hơn sẽ đóng góp nhiều hơn cho đất nước.

“Thành phố thu 100 đồng, chỉ giữ lại 18 đồng, điều tiết về trung ương 82 đồng. Vấn đề là động lực tăng trưởng của thành phố đang chậm lại. Năm 2010 tăng 10,7%, đến 2015 còn hơn 9%, qua đó làm chậm lại mức tăng chung của cả nước mà các địa phương khác có tăng nhanh hơn cũng không bù lại được”, ông Dũng cho hay.

Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh, những băn khoăn về thí điểm thuế tài sản, điều chỉnh thuế suất mà các đại biểu đã nêu là xác đáng. Tuy nhiên, quy định như dự thảo Nghị quyết không có nghĩa là thành phố thực hiện ngay mà phải xây dựng đề án cụ thể.

“Riêng thuế tài sản cần sự đồng thuận và thí điểm để tổng kết nhân rộng”, ông nói.