Viện sĩ Liên Xô 88 tuổi vẫn cầm súng ra chiến trường diệt phát xít Đức

Dù đang làm giám đốc một viện nghiên cứu, viện sĩ Morozov vẫn xung phong ra tiền tuyến và dùng khẩu súng bắn tỉa để diệt địch.

Viện sĩ Nikolai A. Morozov. Ảnh: YWR.
Viện sĩ Nikolai A. Morozov. Ảnh: YWR.

Nikolai A. Morozov sinh năm 1854 trong gia đình có cha là quý tộc, còn mẹ là nông nô. Sau khi gia nhập phong trào “Dân ý” (Narodnaya Volya), lên kế hoạch và tham gia vụ ám sát Sa hoàng Alexander II vào ngày 1/1/1881, Morozov bị chính quyền Đế quốc Nga kết án 25 năm tù.

Trong thời gian ngồi tù, Morozov tự học 11 ngoại ngữ, nghiên cứu về vật lý, hóa học, thiên văn học cũng như tìm hiểu về toán học, triết học và chính trị. Năm 1905, Morozov được trả tự do trong một đợt ân xá, bắt đầu nghiên cứu khoa học và công bố 26 công trình khoa học khác nhau, theo AIF.

Năm 1910, nghi ngờ Morozov có ý định ám sát Sa hoàng Nicholas II, chính quyền Đế quốc Nga bắt giam Morozov thêm hai lần, khiến ông có tổng thời gian ngồi tù gần 30 năm.

Năm 1918, sau Cách mạng tháng 10, Morozov được bổ nhiệm làm giám đốc Viện Khoa học Tự nhiên P.F. Lesgaft và đảm nhận chức vụ này đến cuối đời. Morozov có số lượng công trình nghiên cứu khổng lồ thuộc 17 lĩnh vực khác nhau như thiên văn học, vật lý, hàng không, vũ trụ, triết học…

Lĩnh vực Morozov đặc biệt quan tâm là hàng không vũ trụ, khi ông chế tạo bộ trang phục đặc biệt trở thành nguyên mẫu cho trang phục vũ trụ Liên Xô sau này. 

Trong thời gian công tác, Morozov hoàn thành các khóa huấn luyện bắn tỉa do lực lượng dân quân tổ chức. Dù phải đeo kính, viện sĩ này vẫn có những phát bắn rất chính xác.

Khi phát xít Đức bất ngờ tấn công Liên Xô ngày 21/6/1941 khiến nhiều người dân Leningrad thiệt mạng trong những trận pháo kích, Morozov liên tục tới phòng tuyển quân, yêu cầu được ra tiền tuyến. Trước quyết tâm của ông, đại diện Hồng quân nói rằng ông có thể tới mặt trận gần Leningrad để chiến đấu, nhưng chỉ trong một tháng.

Khi viện sĩ Morozov mang theo khẩu súng trường bắn tỉa Mosin Nagant tới trình diện, thiếu tá chỉ huy một tiểu đoàn phòng thủ tại mặt trận Volkhov vô cùng bất ngờ. “Tháng 6 này tôi 88 tuổi. Anh đừng băn khoăn, không ai gọi tôi vào quân đội, tôi tình nguyện. Hãy chỉ cho tôi vị trí bắn được, tôi không cần gì đặc biệt, giống mọi người là được”, Morozov nói với tiểu đoàn trưởng.

Sau vài ngày chọn vị trí và hai tiếng phục kích, Morozov dùng khẩu Mosin Nagant bắn hạ một sĩ quan Đức, lập chiến công đầu tiên. Trong khoảng thời gian ngắn ở tiền tuyến, Morozov hạ thêm nhiều lính Đức. Trước khi nổ súng, viện sĩ già tính toán rất cẩn thận đường đạn, đặc biệt trong điều kiện độ ẩm cao.

Sự có mặt của viện sĩ Morozov ở chiến trường khiến những người lính Hồng quân Liên Xô vừa ngạc nhiên, vừa kính phục. Viện sĩ 88 tuổi di chuyển nhanh nhẹn trong chiến hào và cúi người tránh pháo, ăn cùng khẩu phần với những người khác, không than thở dù điều kiện chiến đấu khắc nghiệt.

Viện sĩ Morozov trên cánh đồng. Ảnh: YWR.
Viện sĩ Morozov trên cánh đồng. Ảnh: YWR.

Tin tức về Morozov lan ra khắp mặt trận Volkhov và tới tai chỉ huy quân Đức. Theo lệnh của trùm phát xít Hitler, lực lượng cảnh sát mật Gestapo liệt Morozov vào danh sách những người cực kỳ nguy hiểm với Đức Quốc xã và kết án tử hình vắng mặt. Phát xít Đức săn lùng Morozov, thường xuyên pháo kích các vị trí chúng nghi “xạ thủ – viện sĩ” đang ẩn náu.

Chỉ huy mặt trận ra lệnh ngay lập tức rút Morozov về hậu phương và yêu cầu viện sĩ quay lại tập trung nghiên cứu khoa học. Phản đối nhiều lần không được, Morozov rời mặt trận Volkhov. Ở hậu phương, Morozov nhiều lần đề nghị được trở lại chiến trường làm xạ thủ bắn tỉa nhưng bỏ cuộc sau vài tháng bị khước từ.

Trong lá thư gửi lãnh đạo Stalin vào ngày 9/5/1945, Morozov viết: “Tôi hạnh phúc khi còn sống để chứng kiến Ngày Chiến thắng phát xít Đức, những kẻ gieo rắc bao đau thương cho Tổ quốc và nhân loại chúng ta. Thật tiếc vì tôi chưa làm được gì nhiều trên chiến trường để góp sức cho chiến thắng”.

Trong Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại, Morozov là người lính cao tuổi nhất trực tiếp chiến đấu chống phát xít Đức. Viện sĩ Morozov được trao Huân chương Phòng thủ Leningrad năm 1944, hai Huân chương Lenin vào năm 1944 và 1945. Morozov qua đời tại nhà riêng ngày 30/7/1946, với lời trăn trối: “Vĩnh biệt những vì sao”.

Nguyễn Tiến